Nakon što se dogodilo ubistvo na Senjaku, zbog čijeg prikrivanja je uhapšen Veselin Milić, koji je u tom trenutku bio načelnik beogradske policije i pomoćnik direktora policije, predsednik Srbije najavio je donošenje posebnog zakona kojim bi se sprečilo da policajci sarađuju sa kriminalcima.

Za jednog pravnika, ali i čoveka koji sebe predstavlja kao nekoga ko poznaje svaki član svakog važećeg zakona, ovo bi se moglo pripisati još jednom u nizu gafova i pokušaja trenutnog saniranja štete, jer je Veselin Milić bio jedan od bliskih ljudi samom predsedniku, kome je jedno vreme bio ni manje ni više nego savetnik za borbu protiv korupcije i organizovanog kriminala. Naime, važeći Zakon o policiji, kao i nacrt budućeg Zakona o unutrašnjim poslovima, vrlo jasno zabranjuju policajcima saradnju sa ljudima iz sveta kriminala.

Iako je u početku ova izjava delovala samo kao politička poruka njegovim biračima, neupućenim u zakon koji reguliše rad policije, Vučić je i u danima nakon ove izjave nastavio da insistira na tome kako će doneti novi zakon. Kada se stručna javnost oglasila i rekla da takva stavka u postojećem zakonu već postoji, on je za nijansu promenio stav, pa je rekao kako će se praviti izmene postojećeg zakona.

Prva stvar koja se nameće kao pitanje jeste da li to znači povlačenje i trećeg nacrta novog Zakona o unutrašnjim poslovima, jer su rokovi za predlaganje izmena u ovom nacrtu, kao i javne rasprave, istekli. Ostalo je još samo da finalni nacrt zakona uđe u skupštinsku proceduru.

Drugi problem je to što predsednik Republike nije ovlašćen da predlaže zakone niti izmene postojećih zakona, već isključivo ima nadležnost da proglasi stupanje na snagu zakona, ukoliko ih Narodna skupština izglasa, ili da ih eventualno vrati na doradu.

Kako postojeći zakon reguliše zabranu saradnje policajaca sa kriminalcima

Možda jedna od oblasti koju Zakon o policiji vrlo dobro reguliše i detaljno pokriva jeste upravo sprečavanje policajaca da sarađuju sa licima iz kriminogene sredine na bilo koji način. Za sprečavanje ovakve pojave zadužen je Sektor unutrašnje kontrole (SUK) Ministarstva unutrašnjih poslova.

U važećem zakonu postoji poseban član – Nespojivi poslovi i delatnosti sa policijskim poslovima. U tom članu stoji da policajci mogu obavljati poslove i delatnosti van radnog vremena, odnosno obavljati dodatni rad, uz odobrenje rukovodioca organizacione jedinice u kojoj su raspoređeni, pod uslovom da ti poslovi i delatnosti, odnosno dodatni rad, nisu propisani zakonom kojim se uređuju prava i dužnosti državnih službenika kao nespojivi poslovi i delatnosti, odnosno da ne mogu izazvati sukob interesa ili uticati na nepristrasnost u radu.

Takođe piše da se prilikom obavljanja dodatnih poslova policajci ne mogu pozivati na status policijskih službenika niti se mogu koristiti službenom legitimacijom i službenim oružjem. Dodatno je u posebnom stavu ovog člana naznačeno da su policajci o svim saznanjima do kojih dođu prilikom vršenja dodatnog rada, a koja se odnose na izvršenje krivičnih dela, prekršaja ili drugih protivpravnih postupanja i ponašanja, dužni da odmah obaveste neposrednog rukovodioca i događaj prijave nadležnoj organizacionoj jedinici MUP-a.

Kako je zakon predvideo da policajci najverovatnije neće sami sebe prijavljivati da krše zakon, niti one sa kojima sarađuju, uspostavljen je poseban sistem kontrole koji sprovodi SUK, a koji se naziva Test integriteta i koji je vrlo detaljno regulisan posebnim članom.

Test integriteta je, ustvari, skup mera i radnji koje preduzima SUK kako bi se otkrilo i dokumentovalo protivzakonito delovanje policijskih službenika, uključujući upravo i saradnju sa kriminalcima, ali i sprečavanje korupcije. Ukoliko SUK dođe do određenih saznanja da se policajac bavi protivzakonitim radnjama, on postaje predmet testa integriteta.

Prilikom sprovođenja ove radnje službenicima Sektora dozvoljeno je audio i video-snimanje, kao i preduzimanje drugih dokaznih radnji koje su regulisane Zakonom o krivičnom postupku. Test integriteta takođe služi kako bi se proverilo imovinsko stanje policijskih službenika u cilju sprečavanja korupcije.

Rezultat testa integriteta može biti pozitivan ili negativan. Ukoliko testirani nije dokazao svoj profesionalni integritet, prikupljeni materijal koristi se radi pokretanja i vođenja disciplinskog postupka, a ako SUK utvrdi da je policajac izvršio neko krivično delo, o tome se obaveštava tužilaštvo i vodi se krivični postupak.

Ono što je predsednik u svojim obraćanjima rekao, a što je potpuno netačno, jeste to da sistem nema mehanizam da policajcima koji su u sprezi sa kriminalcima dâ otkaz. Ukoliko se utvrdi da neki policajac sarađuje sa kriminalcima, to spada u tešku povredu službene dužnosti, kao što su bavljenje poslovima nespojivim sa službom i ponašanje koje šteti ugledu MUP-a. Svaka teška povreda službene dužnosti kao jednu od kazni predviđa i prestanak radnog odnosa.

Vučić je izjavio i da će se izmenama zakona uvesti to da se policajcu odmah uruči otkaz ukoliko se utvrdi da je u nekoj vezi sa licima iz kriminogene sredine, što je pravno nemoguće, jer takve stvari uređuje Zakon o radu kao krovni zakon. Otkaz bez vođenja disciplinskog postupka može se uručiti samo onome ko tri dana uzastopno neopravdano izostane sa posla, a za sve ostale povrede službene dužnosti, na osnovu Zakona o radu, mora se voditi disciplinski postupak.

Glavno pitanje za predsednika, ali i ceo MUP, jeste zbog čega do sada nije ništa preduzimano prema visokim oficirima policije za koje je već dokazano da su u nekoj vrsti sprege sa licima iz kriminogene sredine.

Dva najočiglednija primera su komandant Specijalne antiterorističke jedinice (SAJ) Igor Žmirić i oficir Žandarmerije Nenad Vučković zvani Vučko, za koje je istraživački portal KRIK dokazao da su u kontaktu i dobrim odnosima sa licima iz kriminogene sredine.

KRIK je nedavno objavio da je Igor Žmirić postao vlasnik vile u novom prestižnom naselju „Avalske doline“, koja vredi više od 400.000 evra. Vilu mu gradi Nenad Šekularac – čovek osuđen za pokušaj ubistva i brat čuvene Aleksandre Bibe Šekularac, koja je hapšena tokom Sablje zbog bliskosti sa vođama zemunskog klana. Šekularac je u intervjuu za KRIK potvrdio da Žmiriću gradi vilu i objasnio da policajac nije imao dovoljno novca za ovu investiciju, te da mu on „pomaže“, kao i da su njih dvojica dugogodišnji prijatelji.

Za Nenada Vučkovića Vučka KRIK je još 2023. godine objavio audio-snimak sastanka koji je organizovao sa grupom koja je sarađivala sa Belivukovim klanom, a bio je i predmet istrage jer je uništio telefon Aleksandra Stankovića, zvanog Sale Mutavi, neposredno nakon njegovog ubistva. Vučković je tada u tužilaštvu priznao da je bio u prijateljskim odnosima sa Saletom Mutavim. I Žmirić i Vučković su i danas u MUP-u na visokim pozicijama i protiv njih nikada nije pokrenut disciplinski postupak.

S druge strane, na operativni rad policajaca bi se mogle veoma negativno odraziti izjave predsednika da se neće tolerisati kontakti policajaca sa kriminalcima, čak i kada je to neophodno za rad na nekim slučajevima, jer on smatra da su to samo izgovori.

Policijski inspektori često, kao deo operativnog rada, kontaktiraju sa kriminalcima koji im služe kao informatori. Naravno, u tom slučaju svaki takav kontakt mora biti pokriven službenim beleškama. Međutim nakon ovakvih izjava predsednika policajci će se retko usuđivati na ovakvu vrstu operativnog rada, koja postoji već godinama i daje odlične rezultate.

(Peščanik)