Skip to main content

Napad na bugarski LGBT centar navodno predvodio predsjednički kandidat

Marginalci 03. nov 2021.
5 min čitanja

Polomljen namještaj i išaran crnom sprej bojom te razbacan po klubu “Duga” u Sofiji, jeziv je podsjetnik na nasilni napad izvršen na LGBT centar prošlog vikenda, piše redakcija Radija Slobodna Evropa (RSE) na engleskom jeziku.

Grupa od oko deset muškaraca upala je u klub, smješten u stambenom bloku u bugarskoj prijestonici, tokom skupa 30. oktobra, razbijajući i uništavajući sve što im se nađe na putu.

Rulju je navodno predvodio Bojan Rasate, ozloglašena ultradesničarska ličnost u Bugarskoj, koji je ujedno kandidat na predsjedničkim izborima u zemlji 14. novembra.

Rasate je također optužen da je udario jednu od žena koje su se nalazile u centru u trenutku napada, kao i da je mahao nožem.

“Počela sam da vičem: ‘Ne!’ da ih spriječim da uđu”, objasnila je Glorija Filipova, koordinatorica projekta grupe. “On (Rasate) me je udario i samo nastavio. Svi ostali su ga pratili”, rekla je Filipova bugarskom servisu RSE.

Iako je Rasate do sada odbijao da javno kaže da li je bio među napadačima, bugarski glavni tužilac Ivan Gešev je izjavio 1. novembra da je prikupljeno dovoljno dokaza da Rasate bude optužen za “djela koja grubo narušavaju javni red”, zločin za koji je zaprijećena kazna zatvora u trajanju do pet godina.

Nekoliko sati kasnije, Centralna izborna komisija odlučila je da Rasatu ukine imunitet koji je imao kao predsjednički kandidat.

Napad na klub Duga osudili su ne samo bugarski političari, već i nekoliko ambasada u Sofiji, uključujući Sjedinjene Države, Velika Britanija i Francusku.

Ambasadori su 1. novembra posjetili klub Duga — koji vodi lokalna Fondacija Bilitis i organizacija ‘Gejevi i lezbejke prihvaćene u društvu’ (GLAS) – “da bi izrazili solidarnost s našim prijateljima i partnerima pred ovim besmislenim napadom”.

ILGA-Evropa, krovna nevladina organizacija koja predstavlja interese LGBT osoba, osudila je napad i pozvala bugarske vlasti “da javno osude napade, istraže i sankcionišu napadače”.

Napad na klub Duga osvijetlio je netoleranciju s kojom se LGBT zajednica suočava u Bugarskoj, generalno konzervativnoj zemlji na Balkanu i jednoj od 27 članica EU.

Fondacija Bilitis saopštila je da je bugarskom ministarstvu pravde nedavno predala peticiju s više od 8.000 potpisa kojom traži da se u Krivični zakon zemlje uključe zločini iz mržnje zasnovani na seksualnoj orijentaciji i rodnom identitetu.

A 27. oktobra, bugarski Ustavni sud je donio odluku da se riječ “pol” primjenjuje samo u “biološkom smislu”, što je grdno za one koji vjeruju da bi ta riječ trebalo da ima tečniju definiciju.

Zvono na vratima

Grupa od sedam ljudi – i još jedan koji je učestvuje na internetu – okupila se u klubu Duga 30. oktobra u 17 sati, za ono što je Fondacija Bilitis kasnije opisala kao “okupljanje trans zajednice”.

Otprilike pola sata nakon rasprave čulo se zvono na vratima, ispričala je Filipova.

“Djevojka je otišla da otvori. I ja sam otišla do vrata da vidim ko je. Dok sam se približavala, grupa muškaraca je već upala”, rekla je Filipova.

Brzo je prepoznala da je Rasate bio ne samo među gomilom, već da ju je i predvodio.

Mladići su brzo počeli da razbijaju namještaj, prebacuju stolove i stolice, farbaju predmete sprejom, kao i da lome laptop koji je korišten za prijenos događaja.

“Počeli su da bacaju i lome stvari, uništavaju kuhinjske ormariće, te da viču kako kvarimo djecu”, rekla je Filipova.

“Neki unutar centra su uspjeli da izađu tokom haosa. Ali većina nas je bila samo zapanjena i čekala da se to završi”, ispričala je Filipova.

Nakon vandalskog napada na centar, rulja je krenula prema vratima, po svemu sudeći da ode, ali prema svjedočenju Filipove, Rasate još nije bio gotov.

“Zaustavio se ispred mene i to me je uplašilo jer me je već jednom udario i nisam znala da li će me ponovo udariti”, rekla je Filipova. “Rekla sam mu da su obavili svoj posao i da mogu da odu. On je rekao: ‘Ne, imam još jednu stvar da obavim’, i onda je izvukao nož.”

Mašući nožem, Rasate je nastavio da siječe gume skutera jednog od učesnika diskusije.

“Srećom, on ga nije iskoristio da naudi nekome od nas”, rekla je Filipova.

Kada je policija stigla oko 10 minuta nakon što je Filipova pozvala u pomoć, napadači su već otišli.

Od tada su se pojavili detalji koji ukazuju na to da je napad bio dobro isplaniran.

Javili su se očevici koji kažu da je mlada žena prva pozvonila u centar dok je gomila muškaraca vrebala u sjenci stepeništa.

“Da je 10 jakih ljudi stajalo na vratima, sumnjam da bi iko otvorio vrata”, objasnila je bugarskom servisu RSE Lilija Dragoeva iz Fondacije Bilitis, koja sumnja da su planirajući napad oni prethodno proučili klub.

“Ovo je otvoren prostor i svako može da uđe. Pretpostavljamo da su osim što su ušli po ponuđeni materijal, imali vremena da pogledaju okolo. Zato pretpostavljamo da su mogli tako brzo da izazovu toliku štetu; znali su gdje je sve stajalo”, dodala je Dragoeva.

Rasate: Ekstremista s listom prekršaja

Kada ga ga je bugarski servis RSE kontaktirao, Rasate je odbio da kaže da li je umiješan u incident u LGBT centru.

“Bez obzira da li sam učestvovao ili ne, kao što sam rekao i drugim vašim kolegama, trenutno smo u predizbornoj kampanji i neću davati odgovor”, rekao je on.

Rasate je rođen kao Bojan Stankov 1971. godine u Sofiji, a dio djetinjstva proveo je u Njemačkoj. Promenio je ime u Rasate, očigledno kao priznanje Vladimiru Rasatu koji je vladao Bugarskom između 889-893. godine.
Rasate je ušao u svijet ekstremističke politike 1991. godine kada se pridružio Bugarskoj nacionalnoj radikalnoj stranci koja je bila kratkog vijeka. Godinama kasnije, osnovao je Bugarsku nacionalnu uniju, ultranacionalističku grupu, koju je vodio od 2000. do 2010. godine.

Uprkos svojim ekstremističkim stavovima, Rasate se često pojavljuje na bugarskoj televiziji da kritikuje LGBT zajednicu, prisustvo migranata i manjina u zemlji, ili da brani kontroverzni godišnji marš u znak sjećanja na Hrista Lukova, generala koji je stao na stranu nacističke Njemačke tokom Drugog svjetskog rata a kojeg su ubili bugarski komunistički partizani 1943. godine.

Rasate je također imao niz sukoba sa zakonom. U periodu od 2004.-2015., više puta je hapšen i optuživan, uključujući i za remećenje javnog reda i mira te rasističke i ksenofobične izjave.

Rasate je 25. oktobra učestvovao u debati na bugarskoj televiziji s pojedinim marginalnim kandidatima za predsjedničke izbore.

“Vratićemo kontrolu nad našom ekonomijom koju su liberalne psihopate dale strancima i rasprodale”, rekao je on.

Poziv Bugarskoj na buđenje?

Napad na bugarski LGBT centar osudili su mnogi političari i stranke u Bugarskoj, uključujući bivšeg premijera Bojka Borisova, čija je vlada desnog centra 2018. godine, zbog snažnog protivljenja vjerskih i političkih grupa, povukla Bugarsku iz evropskog Sporazuma za borbu protiv nasilja nad ženama.

“Osuđujemo napad na LGBT kancelariju i ženu koji je izvršio neki slučajni kandidat za predsjendika”, rekao je Borisov.

Član Evropskog parlamenta desnog centra Radan Kanev je u objavi na Fejsbuku (Facebook) kazao da taj događaj, iako “nečuven i uznemirujući”, nije bio neočekivan, jer “nasilje zasnovano na mržnji prema različitim seksualnostima, posebno gej osobama, nije novi problem u Bugarskoj. Naprotiv, to je problem koji se produbljuje i koji je već odnio nevine žrtve”.

Filipova je izrazila nadu da će napad poslužiti kao poziv na buđenje političkom establišmentu da se pozabavi homofobijom i netolerancijom u bugarskom društvu.

“Godinama pokušavamo da donesemo promjene u zakonodavstvu koje se bavi zločinima iz mržnje izazvanim homofobijom i transfobijom. Nažalost, ti pokušaji skoro 15 godina do sada su bili neuspješni”, rekla je Filipova. “Nadam se da sada shvataju da je problem zaista ozbiljan.”

(Elitsa Simeonova, Slobodna Evropa / Foto: )