Bivši predsjednik Crne Gore Milo Đukanović, nekadašnja predsjednica Vrhovnog suda Vesna Medenica i njen sin Miloš Medenica, potpredsjednik Demokratske partije socijalista (DPS) Ivan Vuković, direktor Agencije za nacionalnu bezbjednost (ANB) Ivica Janović, Andrijana Marković iz nekadašnjeg kabineta šefa države, ali i sveštenik Srpske pravoslavne crkve (SPC) Gojko Perović – svi oni su akteri kvazidokumentarnog filma „Dosije – prelistavanje“ koji je 28. septembra premijerno prikazan na društvenoj mreži Jutjub i više provladinih portala i televizija u Srbiji.

Sve što su proteklih mjeseci o Studentskoj listi javnosti prezentovali doskorašnji predsjednik Srbije Aleksandar Vučić i mediji bliski njegovim vladajućim strukturama, sada je dobilo vizuelnu formu. Prva epizoda nove serije kontroverzne nevladine organizacije Centar za društvenu stabilnost (CZDS) iz Novog Sada, bliske Srpskoj naprednoj stranci (SNS), bez sumnje predstavlja propagandni materijal ove partije u susret vanrednim izborima u Srbiji, zakazanim za 25. oktobar. Namjera ovog uratka je da se „raskrinka“ opoziciona Studentska lista tako što će se povezati sa svim onim imenima iz Crne Gore koja kod glasača Vučićeve partije, i ne samo njih, izazivaju makar i najmanje negativna osjećanja, pa se u scenario „udrobilo“ sve i svašta: od političkih, preko bezbjednosnih i pravosudnih, do crkvenih krugova.

Nepotpisani autori emisije navode kako postoji široka mreža kontakata koja iz Podgorice vodi prema Beogradu i Novom Sadu, a u čijem se središtu pojavljuje novosadski ljekar dr Ilija Srdanović, prvi kandidat Studentske liste. Izneseni su navodi kako je od ranije u vezi sa ljudima bliskim DPS-u, konkretno Milom Đukanovićem i porodicom Medenica, Vesnom i Milošem, a sve je „nadograđeno“ tvrdnjom o kontaktima sa ljudima iz ANB-a.

Nakon premijere dokumentarca, stigle su brojne reakcije sa obje strane, a poseban tekst je napisala i beogradska Politika.

Prepiska sa Medenicom

Navodno najkonkretniji javno dostupan trag predstavlja komunikacija koja se povezuje sa Vesnom Medenicom, a o kojoj je u više navrata govorio i predsjednik Demokratske narodne partije (DNP) Milan Knežević. U dokumentarcu se tvrdi kako se u porukama iz marta 2022. godine, koje je objavila i beogradska Politika, dr Ilija Srdanović pominje kao ljekar kod kojeg bi trebalo otići u Beograd i čovjek koji je tada liječio Đukanovića. Za njega je Medenica, dodaje se, koristila formulaciju „naš od povjerenja“.

Zbog toga je ova prepiska postala jedna od centralnih tačaka političke provladine medijske polemike o Studentskoj listi i njenim mogućim vezama sa nekadašnjim crnogorskim državnim vrhom.

O tome je proteklog vikenda za Pobjedu govorio lično Đukanović, odbacujući bilo kakvo poznanstvo, a još manje veze sa liderom Studentske liste.

– Imam mnogo prijatelja u Srbiji, među njima i mnogo ljekara. Sticajem okolnosti, dr Ilija Srdanović nije jedan od njih. Nijesam čak ni imao zadovoljstvo da ga upoznam – rekao je bivši predsjednik.

Takođe je ocijenio da je sve što se govorilo o njegovom odnosu sa Srdanovićem „gola laž“ u funkciji predizborne kampanje u Srbiji.

No, Knežević je s druge strane ostao kategoričan, što prikazuje i dokumentarac da je Medenica u porukama povezala Đukanovića i Srdanovića. Zbog toga je javno zatražio od obojice pomenutih da se izjasne da li su bili u prijateljskim odnosima, te kakvi su bili Srdanovićevi kontakti sa ljudima iz nekadašnjeg državnog vrha.

Uloga službi

U materijalu CZDS dalje se tvrdi da se oko Studentske liste može uočiti šira mreža kontakata koja iz Podgorice vodi prema Novom Sadu i Beogradu, ali i Beču. Tako se dio dokumentarca odnosi na prepisku za koju se tvrdi da ju je Srdanović proslijedio saradnicima. U njoj se, prema tumačenju autora, pominje Andrijana Marković, koja je bila angažovana u kabinetu Đukanovića. Opisuju je kao „osobu iz najbližeg okruženja nekadašnjeg predsjednika Crne Gore“, te iz toga izvode zaključak “kako je riječ o porukama vezanim za moguću finansijsku i logističku vezu“.

Na ove navode reagovala je Marković, koja je odbacila tvrdnje i autentičnost prikazanih poruka.

– Ne prestaju konstrukcije o povezanosti Ðukanoviċa sa studentskom listom – Nova blamaža i fotomontaža. U najnovijem videu novosadskog Centra za društvenu stabilnost, prepoznatog u javnosti po plasiranju lažnih informacija, pomenuto je moje ime u kontekstu navodne veze bivšeg predsjednika Mila Ðukanoviċa i Studentske liste iz Srbije. Jasno je da je riječ o neutaživoj potrebi da se manipulisanjem Ðukanović na bilo koji način poveže sa izbornim procesom u Srbiji, i to korišćenjem lako dostupnih foto-montaža screenshot poruka. U pitanju je apsolutna laž. Niti imam bilo kakve veze sa srpskom političkom scenom, niti su poruke koje su prikazane u filmu moje – kazala je Marković u izjavi za CdM.

Pominju se i osobe označene samo imenima „Ivica“ i „Gojko“, ali autori priznaju da njihov identitet nije nedvosmisleno utvrđen. Navodi se kako su pojedini krugovi unutar ANB-a zainteresovani za politička zbivanja u Srbiji, te da postoje kontakti sa akterima okupljenim oko Studentske liste. CZDS u tom kontekstu čak pominje direktora ANB-a Ivicu Janovića, kao i saradnju crnogorske službe sa hrvatskim bezbjednosnim strukturama, ali uz ogradu da „ni ti navodi nijesu nezavisno potvrđeni“.

Lični odnosi

Poput provladinih medija u Srbiji, naročito Politike, autori dokumentarca posebno izdvajaju sveštenika Srpske pravoslavne crkve – Mitropolije crnogorsko primorske Gojka Perovića, naklonjenog mitropolitu crnogorsko-primorskom Joanikiju Mićoviću, koji je takođe u nemilosti dijela beogradskih medija i tabloida.

Prema tvrdnjama iz dokumentarca CZDS, stranice na društvenim mrežama bliske Peroviću pružale su podršku Srdanoviću. Što je još apsurdnije, navode kako “postoji komunikacija između Perovića, Srdanovića i Miloša Medenice“. Uz to, autori scenarija navode cijeli niz drugih teških optužbi u vezi sa Perovićem i njegovim djelovanjem u SPC, uključujući navode o nezakonitim finansijskim transakcijama. Centar je najavio da će se upravo tim temama detaljnije baviti u narednim epizodama dokumentarnog serijala.

Podsjećamo, Pobjeda je nedavno pisala kako su Joanikije i crkveni kler koji mu je naklonjen na meti dijela medija.

U ovom kontekstu takođe treba posebno uzeti u obzir odbjeglog i osuđenog Medenicu, koji već mjesecima sa tajne lokacije „bombarduje“ javnost informacijama o brojnim nepočinstvima Vučića i njemu bliskih ljudi u Srbiji i Crnoj Gori. Njegove objave su posljednjih mjesec dana govorile o vezama vlasti u Srbiji sa kriminalnim klanovima, ubistvima i finansijskim malverzacijama.

Još materijala

Kao još jedna figura u mreži koju su konstruisali, označen je aktuelni potpredsjednik DPS-a Ivan Vuković. CZDS kao nepotvrđene informacije navodi da je bio jedna od kontakt-osoba nakon pada nadstrešnice u Novom Sadu i da se sastajao sa Srdanovićem u lokalu na Novom naselju u glavnom gradu Vojvodine. Široj javnosti, pak, poznata je jedna od prošlogodišnjih epizoda deportacije i zabrana ulazaka crnogorskim građanima u Srbiju, onim koji se javno izjašnjavaju protiv vlasti Vučića, pa je tako i Vuković u martu 2025. bio priveden na aerodromu u Beogradu. Međutim, CZDS to opravdava time da su preko potpredsjednika DPS-a šireni kontakti sa pojedinim akterima protesta i akademske zajednice u Novom Sadu.

Na ovakve optužbe Vuković je juče odgovorio na društvenoj mreži Iks, podsjećajući da je dokumentarac nastao pod okriljem iste „organizacije koja se ‘proslavila’ dokumentarcem u kom se naše babe prikazuju kao italijanske prostitutke“.

– U novom uratku, prikazan sam kao ključni čovjek za vezu ANB-a sa nosiocem Studentske liste za izbore u Srbiji. Navodno smo se srijetali u Novom Sadu itd. U Novom Sadu sam posljednji put bio 2006. godine, na Stingovom koncertu. Za nosioca Studentske liste u Srbiji nijesam znao dok mu se nedavno ime nije pojavilo u medijima. Nijesam znao ni da radim za ANB. Šalu na stranu, jadan je političar kojeg ovako brane ovakve avetinje – napisao je Vuković.

Novosadski Centar za društvenu stabilnost autor je i dokumentarnog filma „Referendum – priča o izmišljenoj slobodi“, koji je u maju ove godine emitovan na televizijskim kanalima „Adria“ i „Prva“.

Bez obzira na ishod glasanja na izborima 25. oktobra koji će, sasvim sigurno, obilježiti budućnost Srbije, očigledno da vlast u Srbiji i njoj bliske organizacije i mediji imaju dovoljno „materijala“ da i nakon tog roka nastave obračun sa neistomišljenicima u i van svoje zemlje. No, ćutanje na ovakve „umjetničke slobode“ i „nezavisne istraživačke poduhvate“ moglo bi državu Crnu Goru koštati objektivnog tumačenja sličnih „dokumentaraca“ koji će se, izvjesno je, pojaviti vrlo brzo, u susret ne samo izborima sljedeće godine, nego i zatvaranja posljednjih poglavlja u pregovorima za pristupanje Evropskoj uniji.

Ko stoji iza Centra za društvenu stabilnost

Centar za društvenu stabilnost (CZDS) godinama okuplja ljude povezane sa SNS i državnim institucijama u Srbiji. Iako navodno promoviše demokratske i evropske vrijednosti, Centar targetira Vučićeve neistomišljenike.

Osnovan je 2004. u Novom Sadu i ima oko 50 saradnika, a na njegovom čelu je direktor Ognjen Karanović. Jedan od osnivača je Nemanja Starović, ministar za evropske integracije i bivši saradnik Centra. Većina saradnika je direktno povezana sa SNS-om kao članovi stranke, ali i kao zaposleni u državnim ustanovama, među kojima su Skupština AP Vojvodine, Matica srpska i Fond za evropske poslove i razvoj AP Vojvodine.

Iako u Srbiji sprovode kampanje targetiranja novinara, kritičara vlasti i političkih neistomišljenika, mnogi sarađuju sa evropskim fondacijama i učestvuju u projektima EU. Tako Srđan Graovac upravlja Fondacijom „Svetozar Miletić“, sarađuje sa CZDS-om i radi u Matici srpskoj. I Karanović – autor filma „Referendum“, još jednog lažnog „dokumentarca“ – navodi da je saradnik Matice srpske. Tamara Davidović učestvuje u EU projektima i sarađuje sa njemačkim GIZ-om i Fondacijom „Konrad Adenauer“. Aleksa Grubešić, autor filma „Anatomija obmane – Srebrenica“, zamjenik je pokrajinskog sekretara. Jelena Antić-Periz je odbornica SNS-a u Vrbasu, a Aleksa Kondić odbornik u Rumi i predsjednik Unije mladih SNS-a. Dalibor Mirić je od maja 2025. državni sekretar u Ministarstvu državne uprave i lokalne samouprave.

Božović za Pobjedu: Politika sukoba i netrpeljivosti duboko podijelila srpsko društvo

U dokumentarcu CZDS među brojnim imenima iz Crne Gore, na udaru su se očekivano našli i najveći kritičari vlasti Vučića u Srbiji, poput Balše Božovića, izvršnog direktora Regionalne akademije za razvoj demokratije iz Beograda. Komentarišući razloge zbog kojih režim u Srbiji u predizbornu kampanju ponovo uvlači Crnu Goru, Božović podsjeća da je „politika sukoba i netrpeljivosti koju Vučić godinama promoviše duboko podijelila srpsko društvo i stvorila neizdržive tenzije“.

– Ta mržnja se odavno prelila sa političkog na nacionalni teren, dok Crna Gora izrasta u njegovu ličnu opsesiju i stalnu paranoju uoči izbora. Agresivni diskurs režima stvara atmosferu tinjajućih građanskih sukoba u Srbiji. Zbog toga ovo predstavlja hitan apel evropskim institucijama jer Vučićevom režimu je neophodan međunarodni nadzor kako bismo spriječili klizanje u nasilje i opšti haos – kazao je on za Pobjedu.

Osvrnuo se i na to što je označen kao jedan od slugu Đukanovića i vođe kriminalnog klana Radoja Zvicera. I predsjednik Srbije je juče to ponovio, te dodao da se kod Božovića zbog toga „širi nervoza“.

– Šta ti je ideja, bivši predsjedniče? Da me neko ubije jer sam dio nekog kriminalnog klana? Ili da me uhapsi tvoja BIA jer sam, navodno, špijun koji radi protiv države – napisao je Božović na društvenoj mreži Iks.

Kristina Jerkov, Violeta Cvejić (Pobjeda)