Neki od najviših zvaničnika Srbije i bosanskohercegovačkog entiteta Republike Srpske, sin predsednika države i vrh Srpske pravoslavne crkve okupili su se 7. septembra u Beogradu, gde je uz državne i vojne počasti sahranjen osuđeni za genocid i druge ratne zločine u BiH Ratko Mladić.

Poglavar Srpske crkve služio je opelo, a sahrani je prisustvovao i ambasador Rusije u Srbiji Aleksandar Bocan Harčenko.

Analiza javno dostupnih snimaka i fotografija pokazuje da su među prisutnima bili i pripadnici brojnih veteranskih i desničarskih organizacija, među njima i pojedinci osuđeni za ratne zločine i širenje verske i nacionalne mržnje.

Iako Krivični zakonik Srbije predviđa kaznu od šest meseci do pet godina za javno odobravanje, negiranje ili značajno umanjivanje genocida i ratnih zločina, ta odredba se odnosi na zločine utvrđene presudama suda u Srbiji ili Međunarodnog krivičnog suda, dok je Mladić osuđen pred Haškim tribunalom.

Na snimke kolone ljudi koji u društvu državnog i crkvenog vrha prate kovčeg osuđenog ratnog zločinca, stigle su brojne osude iz regiona, Brisela, Vašingtona uz upozorenja da se na ovaj način vređaju žrtve, potkopavaju pomirenje i evropski put Srbije.

Ministar spoljnih poslova Bosne i Hercegovine najavio je da će iz Ambasade te države u Srbiji biti povučeno gotovo celokupno diplomatsko osoblje, kao odgovor na postupke zvaničnika Srbije nakon smrti i sahrane osuđenog ratnog zločinca.

Ministri odali počast ratnom zločincu

Predsednik Srbije Aleksandar Vučić ranije je rekao da neće biti na sahrani zbog već najavljenog sastanka sa predsednikom Uzbekistana.

Njegov sin, Danilo Vučić, došao je u crkvu u pratnji članova obezbeđenja od kojih su neki nosili majice sa likom Ratka Mladića.

Prema fotografijama objavljenim u medijima, sahrani su prisusutvovali i sinovi ministra policije Ivice Dačića i haškog osuđenika Vojislava Šešelja.

Na sahrani se pojavilo šest ministara, odnosno petina aktuelnog sastava Vlade Srbije.

Ispred i unutar crkve na sahrani Mladiću snimljeni su ministar pravde Nenad Vujić, ministar odbrane Bratislav Gašić, ministarka za rad Milica Đurđević Stamenkovski, ministar kulture Nikola Selaković i ministar za javna ulaganja Darko Glišić.

Na sahrani je bio i proruski ministar bez portfelja Nenad Popović, koji je pod sancijama SAD zbog političkih i poslovnih veza sa Moskvom.

Sahrani je prisustvovao i Aleksandar Vulin, bivši ministar u Vladi Srbije i član Senata bh. entiteta Republike Srpke koji je na sankcijama SAD zbog širenja ruskog malignog uticaja u Srbiji, kao i sumnji na umešanost u međunarodni organizovani kriminal, trgovinu narkoticima i zloupotrebu javne funkcije.

Bio je prisutan i Marko Kričak, načelnik Uprave kriminalističke policije, javnosti poznat po kontroverzama oko korišćenja prekomerne sile prema antivladinim demonstrantima u Srbiji.

Sahrani je prisusutvovao i narodni poslanik Miloš Jovanović, predsednik Novog DSS-a, nacionalno-konzervativne, odnosno desne opozicije u srpskom parlamentu.

Direktorka nevladinog Fonda za humanitarno pravo Jasmina Lazović ocenjuje da je sve što se događalo na sahrani jasan pokazatelj da država stoji iza toga, iako je u provladinim medijima promovisan narativ da su predstavnici vrha vlasti bili prisutni kao građani, a da je sahrana bila „narodna“.

„To je predsedniku Vučiću potrebno, kako u očima zapadnih zvaničnika ne bi bio neko ko je organizovao državnu sahranu čoveku koji je osuđen za najstravičnije zločine na prostoru bivše Jugoslavije“, rekla je Lazović za Radio Slobodna Evropa (RSE).

Na sahrani politički vrh Republike Srpske

Sahrani je prisusutvovao i vrh bh. entiteta Republike Srpske (RS).

Kako bi odali počast Mladiću, u Beograd su, između ostalih, doputovali članica Predsedništva BiH Željka Cvijanović, lider Saveza nezavisnih socijaldemokrata Milorad Dodik, predsednik RS-a Siniša Karan, predsednik enitetske Vlade Savo Minić i gradonačelnik Banjaluke Draško Stanivuković.

Iz Crne Gore u Beograd su na sahranu osuđenom ratnom zločincu Ratku Mladiću stigli predstavnici prosrpskih partija – Demokratske narodne partije Milana Kneževića i Slobodne Crne Gore Vladislava Dajkovića.

Srpska crkva i haški osuđenici

Na sahrani su se, uz politički vrh okupili i predstavnici crkvenog vrha – opelo je služio patrijarh Porfirije, uz sasluženje episkopa.

Tokom obreda nad kovčegom, koji je prekriven zastavama Srbije i Republike Srpske, Porfirije je rekao da će ime haškog osuđenika „ostati duboko utkano u pamćenje i molitve najvećeg dela srpskog i pravoslavnog naroda“.

Dan pre sahrane, na profilima desničarskih grupa na Telegramu podeljen je i apel da se jave dobrovoljci kako bi pomogli sveštenstvu u organizaciji događaja, odnosno deljenju sveća prisutnima.

„Srpska pravoslavna crkva još od devedesetih godina stoji rame uz rame sa ljudima koji su planirali i izvršili ratne zločine, tako da je ovo samo nastavak te zvanične politike“, kaže Jasmina Lazović.

Ona navodi i da je u organizacionom odboru za sahranu Mladića bio Svetozar Andrić, donedavno član gradskog veća grada Beograda, protiv kojeg je Fond za humanitarno pravo još 2018. godine Tužilaštvu za ratne zločine podneo krivičnu prijavu za ratne zločine u Bosni i Hercegovini, konkretno za logor Sušica u Vlasenici.

Sahrani je prisusutvovao i Veselin Šljivančanin, haški osuđenik koji je služio kaznu od 10 godina zatvora zbog zločina na Ovčari u Hrvatskoj.

Od Crvenih beretki do Noćnih vukova

Značajnu ulogu na sahrani imali su veterani Vojske Republike Srpske, kao i predstavnici brojnih veteranskih oragnizacija iz Srbije, koji su se smenjivali pored kovčega.

Na objavljenim fotografijama može se videti da su među njima bili veterani Posebnih jedinica policije, pripadnici udruženja „Heroji Košara“, kao i veterani Crvene Beretke, organizacije koja okuplja nekadašnje pripadnike rasformirane specijalne jedinice Državne bezbednosti, čiji su pripadnici učestvovali u ratnim zločinima i osuđeni za likvidacije političkih protivnika.

Sve navedene organizacije, prema ranijem istraživanju RSE, svoje aktivnosti finanisraju donacijama lokalne ili republičke vlasti.

Prema objavama na mrežama, bili su prisutni i članovi desničarske organizacije Srbska akcija i Narodne patrole inače članice International Sovereigntist League – Paladins (ISL Paladins) međunarodne mreže ekstremne desnice osnovane u Rusiji 2025, uz učešće aktera bliskih Kremlju.

Na ulazu u crkvu uočeni su i pripadnici ruskog motociklističkog kluba „Noćni vukovi“ koji je pod sankcijama EU i SAD zbog bliskih veza sa Vladimirom Putinom i podrške invaziji na Ukrajinu.

Na sahrani su snimljeni i Miša Vacić, lider krajnje desničarske Srpske desnice, i Goran Davidović, vođa zabranjenog neonacističkog „Nacionalnog stroja“ i jedan od osnivača nove ultradesničarske Partije srpskih nacionalista.

Davidović je pravosnažno bio osuđen na godinu dana zatvora zbog izazivanja nacionalne, rasne i verske mržnje i netrpeljivosti, nakon upada sa grupom neonacista na antifašističku tribinu u Novom Sadu 2005. godine.

Za šta je osuđen Ratko Mladić?

Bivši general Vojske Republike Srpske Ratko Mladić je pred sudom u Hagu osuđen na doživotni zatvor nakon što je proglašen krivim za genocid u Srebrenici, progon i prisilno premještanje stanovništva, terorisanje civila tokom opsade Sarajeva, te držanje pripadnika mirovnih snaga Ujedinjenih nacija za taoce.

Mladić je 2021. godine osuđen po 10 od 11 tačaka optužnice za ratne zločine i zločine protiv čovječnosti.

Haški tribunal je utvrdio da je Mladić kriv za genocid počinjen nad oko 8.000 Bošnjaka u Srebrenici, zaštićenoj zoni UN-a, u ljeto 1995. godine.

Mladić je proglašen krivim za sveobuhvatni udruženi zločinački poduhvat zbog trajnog uklanjanja bosanskih Muslimana i Hrvata, putem krivičnih djela progona, istrebljena, ubistava, prisilnog premještanja kao nehumanog djela i deportacije.

Bivši komandant Vojske Republike Srpske je proglašen krivim za udruženi zločinački poduhvat u Sarajevu, zbog širenja terora među civilnim stanovništvom, snajperskog djelovanja i granatiranja, ubijanja, terorisanja i protivpravnih napada na civile.

Takođe je proglašen krivim za udruženi zločinački poduhvat u vezi s uzimanjem talaca zbog zarobljavanja pripadnika UN-a i njihovo zatočavanje na strateškim vojnim lokacijama u namjeri da se spriječe novi zračni napadi NATO-a na vojne ciljeve bosanskih Srba.

Oslobođen je optužbe za genocid u šest bosanskohercegovačkih opština tokom 1992. godine – Prijedoru, Sanskom Mostu, Ključu, Kotor Varoši, Foči i Vlasenici.

(Radio Slobodna Evropa, foto: Beta)